Muntjak – mali jelen koji laje i nosi očnjake
Muntjaci su mali azijski jeleni poznati po glasu koji podsjeća na lavež psa i po očnjacima koji vire iz gornje vilice. Naziv ne označava samo jednu životinju, nego rod Muntiacus s više vrsta rasprostranjenih od Indije i Himalaja do južne Kine i ostrva jugoistočne Azije. Neke su česte i prilagodljive, dok druge žive na izuzetno malom području i nauka ih je opisala tek posljednjih decenija. Mužjak uz kratke paroške nosi i sabljaste zube, pa izgleda kao spoj nježnog jelena i minijaturnog prahistorijskog biljojeda.
Parošci, koštani grebeni i očnjaci
Mužjak ima kratke paroške postavljene na dugim koštanim drškama koje se nastavljaju u grebene niz čelo. Paroške odbacuje i ponovo izrasta, ali očnjaci ostaju. U sukobu spušta glavu i pokušava protivnika zasjeći zubima, dok paroške koristi za guranje i blokiranje. Ženke većine vrsta nemaju razvijene paroške, ali mogu imati male očnjake i čuperke dlake na mjestu koštanih drški. Tijelo je nisko, leđa blago povijena, a zadnje noge duže od prednjih.
Zašto jelen „laje“?
Kratak, glasan poziv služi kao uzbuna kada muntjak nanjuši leoparda, tigra, pitona ili čovjeka. Ponavljani lavež može trajati dugo i upozoriti druge životinje u šumi. Glas se čuje i u teritorijalnim susretima te sezoni parenja. Muntjak se ipak više oslanja na miris: žlijezdama na licu i ispred očiju premazuje grančice, a izmetom i urinom označava prolaze kroz gustu vegetaciju.
Samotnjak u gustom zelenilu
Većina muntjaka živi sama ili u paru, aktivna u zoru, sumrak i tokom mirnih dnevnih sati. Mala građa omogućava provlačenje ispod bambusa i grmlja, gdje veliki jelen teško prolazi. Jede lišće, travu, izdanke, plodove, sjeme i gljive. Povremeno uzima jaja, strvinu ili sitne životinje, što je neobično, ali ne potpuno jedinstveno među jelenima. Kada bježi, spušta glavu i cik-cak putanjom nestaje u najgušćem zaklonu.
Porod bez stroge sezone
U tropskim krajevima mnoge vrste mogu se razmnožavati tokom cijele godine. Nakon trudnoće koja obično traje oko šest do sedam mjeseci ženka donosi jedno pjegavo mladunče. Ono prve sedmice miruje skriveno, a majka mu dolazi radi dojenja. Ženka ubrzo nakon poroda može ponovo ostati gravidna, što nekim muntjacima omogućava brži rast populacije nego kod velikih jelena sa strogo sezonskim parenjem.
Taksonomska zagonetka
Izgledom vrlo slične populacije mogu biti genetički duboko različite. Nekadašnji „indijski muntjak“ razdvojen je u više vrsta, uključujući sjevernog i južnog crvenog muntjaka, pa stariji izvori često navode širi areal nego savremene baze. Rod je poznat i po velikim razlikama u hromosomima: južni crveni muntjak ima među najmanjim poznatim diploidnim brojevima kod sisara, dok Reevesov muntjak ima mnogo više hromosoma.
Od ugroženih endema do unesene divljači
Status zaštite zavisi od vrste. Česti crveni i Reevesov muntjak podnose izmijenjene šume, dok su divovski, annamski i drugi ograničeni muntjaci ozbiljno ugroženi lovom i gubitkom staništa. Reevesov muntjak je unesen u Britaniju i postao invazivna vrsta koja brsti šumsko podmladak i može izazvati saobraćajne nesreće. Ista grupa zato traži potpuno različito upravljanje u prirodnom i unesenom području.
Zaštita rijetkih muntjaka zavisi od kamera-zamki, genetičke identifikacije, uklanjanja žičanih zamki i očuvanja šumskih koridora. Nazvati svaku malu smeđu jedinku samo „muntjakom“ više nije dovoljno. Iza laveža iz grmlja može se kriti raširena prilagodljiva vrsta ili gotovo nepoznat endem kojem prijeti nestanak prije nego što mu nauka pouzdano odredi granice.
.jpg){kind=link}
Primjedbe
Objavi komentar