Bilbi – pustinjski tobolčar s ušima zeca i snažnim kandžama
Veliki bilbi (Macrotis lagotis) izgleda kao neobičan spoj zeca, bandikuta i malog mravojeda. Ogromne uši, duga šiljasta njuška, svilenkasto sivoplavo krzno i crno-bijeli rep čine ga jednom od najprepoznatljivijih životinja australijske unutrašnjosti. Ipak, ovaj noćni tobolčar nije zec. On je posljednja živuća vrsta svoga roda, jer je manji bilbi nestao tokom 20. stoljeća. Današnja životinja preživljava zahvaljujući izvrsnom njuhu, snažnim kandžama i mreži dubokih jazbina koje ublažavaju pustinjsku žegu.
Uši nisu samo za slušanje
Bilbi može biti dug oko 55 centimetara bez repa, a mužjaci su znatno krupniji od ženki. Njegove tanke uši hvataju veoma tihe pokrete kukaca pod zemljom, ali pomažu i u odavanju toplote. Prednje noge nose snažne kandže, dok su zadnje izdužene i prilagođene brzim skokovima. Ženkina torba otvara se prema nazad, pa mladunci ostaju zaštićeni od pijeska dok majka kopa. Ta ista osobina postoji kod više podzemnih tobolčara.
Graditelj pustinjskih skloništa
Tokom dana bilbi ostaje u spiralnoj jazbini koja može biti duga nekoliko metara i imati više izlaza. Jedna životinja ne koristi samo jedno sklonište, nego čitav niz jazbina raspoređenih po svom području. U njima su temperatura i vlažnost stabilnije nego na površini. Kopanjem bilbi miješa zemlju, unosi lišće i sjeme u dublje slojeve i pravi skrovišta koja poslije mogu koristiti gmizavci, kukci i drugi mali stanovnici suhe Australije.
Večera skrivena ispod pijeska
Bilbi izlazi nakon zalaska sunca i oslanja se prvenstveno na miris i sluh. Dugom njuškom traži termite, mrave, ličinke, pauke i druge beskralježnjake, a jede i sjemenke, lukovice, gomolje, gljive i plodove. Kada nanjuši zalogaj, prednjim kandžama brzo otvara tlo. Vodu gotovo nikada ne mora piti jer potrebnu vlagu dobija iz hrane. Pijesak koji slučajno proguta tokom kopanja redovno se nalazi u izmetu.
Izuzetno kratka trudnoća
Bilbi ima jednu od najkraćih trudnoća među sisarima: traje približno dvije sedmice. Sićušni mladunci zatim puze do torbe, gdje ostaju pričvršćeni za sise oko dva i po mjeseca. Nakon izlaska još kratko borave u majčinoj jazbini i sisaju iz dodatnih sisa koje se nalaze izvan torbe. Ženka u povoljnim uslovima može imati više legala godišnje, ali brz uzgoj sam po sebi ne može nadoknaditi stalne gubitke od predatora.
Od tri četvrtine kontinenta do malih uporišta
Prije evropskog naseljavanja bilbi je živio na približno tri četvrtine australijskog kopna. Danas prirodne populacije opstaju uglavnom u dijelovima Zapadne Australije, Sjevernog teritorija i Queenslanda, uz vraćene populacije u ograđenim rezervatima. Najveću historijsku štetu nanijele su unesene lisice i divlje mačke, a pritisak stvaraju i zečevi, stoka, promijenjeni režimi požara te gubitak raznolike vegetacije.
Australija velikog bilbija vodi kao ranjivu vrstu. Programi zaštite spajaju kontrolu grabljivica, tradicionalno upravljanje vatrom, praćenje tragova i DNK iz izmeta te povratak životinja u velika utočišta bez lisica i mačaka. Popularni „uskrsni bilbi“, domaća zamjena za čokoladnog zeca, pomaže javnosti da upozna vrstu. Čuvari pritom prate svaku novu populaciju kako bi sačuvali genetičku raznolikost i spriječili da mali, izolirani broj osnivača postane nova slabost. Najvažnije je ipak sačuvati prostran krajolik u kojem ovaj neumorni kopač može ponovo obnavljati pustinjsko tlo.
Bilby-5.jpg){kind=link}
Primjedbe
Objavi komentar