Gerenuk – dugovrata antilopa koja stoji na zadnjim nogama
Gerenuk (Litocranius walleri) izgleda kao da je priroda spojila vitko tijelo gazele s vratom minijaturne žirafe. Ova neobična antilopa suhih predjela istočne Afrike može se uspraviti na zadnje noge, održavati ravnotežu bez oslanjanja i brstiti lišće visoko iznad tla. Takav položaj nije cirkuska tačka, nego precizna prilagodba životu u trnovitoj šikari.
Gerenuk se uspravlja kako bi dosegnuo lišće. Foto: Fabiola Leyton i Carlos Castillo / Wikimedia Commons, CC0 1.0.
Antilopa građena kao mala žirafa
Tijelo gerenuka dugo je približno 140 do 160 centimetara, a masa odrasle životinje najčešće je između 29 i 58 kilograma. Noge su tanke i izdužene, vrat izrazito dug, a glava mala i klinasta. Velike oči i široke uši pomažu mu da na vrijeme otkrije predatora. Leđa su crvenkastosmeđa, bokovi svjetliji, dok su trbuh i unutrašnja strana nogu bijeli.
Samo mužjaci nose snažne, prstenaste rogove duge oko 25 do 44 centimetra. Oni se najprije savijaju unazad, a zatim vrhovima prema naprijed. Mužjak ima i snažnije mišiće vrata te je obično teži od ženke. Ispred očiju nalaze se mirisne žlijezde čijim sekretom obilježava grančice i ostavlja hemijsku poruku o svom prisustvu.
Ručak na dvije noge
Kada je hrana visoko, gerenuk prenosi težinu na zadnje noge i podiže tijelo gotovo okomito. Ponekad prednjim nogama privuče granu, a dugim vratom, šiljastom njuškom, jezikom i veoma pokretljivom gornjom usnom bira nježne listove između trnja. U tom položaju može dohvatiti vegetaciju približno 1,8 do 2,4 metra iznad tla. Time popunjava prostor između niskih dik-dika i mnogo više žirafe.
Gerenuk je izraziti brstač: jede lišće, mlade izdanke, pupoljke, cvjetove, plodove i penjačice, ali gotovo nikada travu. U njegovoj prehrani zabilježeno je oko 80 biljnih vrsta. Posebno su važne sočne biljke, jer životinja uglavnom ne pije vodu iz lokvi ili rijeka. Potrebnu vlagu dobija iz hrane.
Život u trnovitoj šikari
Gerenuk naseljava Somaliju, istočnu Etiopiju, Keniju i sjeveroistočnu Tanzaniju, uglavnom u suhim šikarama, otvorenim šumama i polupustinjskom krajoliku s dovoljno sočnog bilja. Aktivan je pretežno danju. Ženke i mladunci kreću se u malim, često srodničkim grupama, dok odrasli mužjaci uglavnom žive sami i koriste velike teritorije.
Kada osjeti opasnost, gerenuk se često prvo ukoči i ostane skriven iza grma. Ako je otkriven, bježi kroz gustiš naglim promjenama smjera, zbog čega ga je teško slijediti. Love ga lavovi, leopardi, gepardi, afrički divlji psi i hijene.
Gerenuk u Tsavo Eastu u Keniji. Foto: McKay Savage / Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Mladunče koje nestaje u grmlju
Gerenuci se mogu razmnožavati tokom cijele godine, zavisno od dostupnosti kvalitetne hrane. Poslije gravidnosti od približno šest do sedam mjeseci ženka obično donosi jedno mladunče. Novorođenče može brzo stati na noge, ali prve sedmice ne prati majku. Ostaje nepomično u zaklonu, dok mu ona prilazi nekoliko puta dnevno radi dojenja. Majka čisti mladunče i uklanja njegov izmet kako miris ne bi otkrio skrovište predatorima.
Gotovo ugrožen specijalista
IUCN svrstava gerenuka u kategoriju gotovo ugroženih, uz opadajući trend populacije. Procjena je zabilježila pad od najmanje četvrtine tokom tri generacije, prvenstveno zbog degradacije staništa, prekomjerne ispaše stoke, sječe grmlja, širenja poljoprivrede i naselja te lova za meso.
Očuvanje ove antilope ne može stati na granici nacionalnog parka. Potrebni su povezani koridori kroz stočarske i zajedničke pašnjake, održivo upravljanje brojem domaćih životinja, zaštita prirodne šikare i kontrola ilegalnog lova.
Primjedbe
Objavi komentar